سنگ بازالت چیست و چه کاربردی دارد؟

سنگ 1 یک سنگ آذرین یا آتشفشانی بیرون زده با غلظت سیلیس کم، رنگ تیره و آهن و منیزیم زیاد است. بازالت رایج ترین سنگ روی سطح زمین است و بیشتر از پیروکسن، الیوین و پلاژیوکلاز ساخته شده است. سنگ های بازالتی به دلیل منافذ ناشی از حباب های گاز، بافت متخلخل درشتی دارند. نمونه های این سنگ ها معمولاً ریزدانه، شیشه ای و فشرده هستند.

Basalt بیش از هر نوع سنگ دیگری زیربنای سطح زمین را تشکیل می دهد. سنگ های بازالت بخش عمده ای از کف اقیانوس را تشکیل می دهند. اگرچه بازالت در قاره ها کمتر دیده می شود، جریان های گدازه و بازالت های سیلابی بخش قابل توجهی از سطح زمین را تشکیل می دهند.

تشکیل سنگ بازالت

سنگ های بازالت اغلب زمانی ایجاد می شوند که گدازه های بازالتی آتشفشانی (برابر با ماگمای گابرو-نوریت پلوتونیک) به سرعت از اعماق پوسته زمین سرد می شوند و در معرض سطح زمین قرار می گیرند. پایین ترین سطح بازالت فاقد حفره های گازی است و اغلب نسبتاً ضخیم و گسترده هستند. در ادامه با تشکیل بازالت در مکان های مختلف آشنا می شویم:

در سایت های اقیانوسی

اکثر بازالت روی سطح زمین را می توان در نزدیکی مرزهای صفحه تکتونیکی در اقیانوس یافت که یک سیستم خط الراس جهانی را در مرکز اقیانوس ایجاد می کند. جریان های همرفتی در گوشته، گدازه های مذاب داغ را از طریق فوران های کف دریا به پوسته زمین منتقل می کنند و در نتیجه پس از سرد شدن، مناظر عظیمی از Basalt بالشی شکل به وجود می آیند. با این حال، از آنجایی که این رویدادها دور از مشاهدات یا منظره انسانی اتفاق می افتند، داده های لرزه ای تنها تکنیک برای نظارت بر چنین جریان بازالتی است.

نقاط داغ در اقیانوس

نقاط حساس اقیانوسی با مکانیزمی شبیه به آنچه در بالا توضیح داده شد، حجم عظیمی از بازالت را ایجاد می کنند. هر جریان ماگمایی می تواند در هر زمانی منفجر شود و جریان گدازه مداوم در چنین مناطقی می تواند به تدریج ایجاد شود و جزیره ای را تشکیل دهد.

فعالیت آتشفشانی روی زمین

بازالت سیاه (نوعی بازالت) در داخل زمین، عمدتاً از دریچه ها و شکاف های عظیمی که حجم زیادی از گدازه بازالتی را به سطح زمین می ریزد، ایجاد می شود. این فوران ها برای مدت طولانی دوام می آورند و در نهایت به پشته ها یا ستون های عمودی منجر می شوند.

چرخه سنگ بازالت

چرخه سنگ بازالت فرآیندی است که طی یک دوره زمانی میلیون ها سال آغاز می شود. تمام ماگمای بازالتی از گوشته به پوسته زمین کشیده می شود، زیرا جریانهای همرفتی به دلیل جریان جدید ماگمایی به طور مداوم از شکافها دور می شوند. سرانجام، طی یک دوره میلیون ها ساله، پوسته Basalt قدیمی تر به آرامی در ماگما فرو می رود و چرخه خود را از جایی که تشکیل شده یا آغاز کرده است به پایان می رساند.

انواع سنگ بازالت

بر اساس ترکیب کانی ها، ساختار، محیط تشکیل و غیره، سنگ بازالت به انواع مختلفی تقسیم می شود:

• با توجه به ساختارهای مختلف: بازالت ریز دانه، بازالت بادامی، شیشه بازالت.
• با توجه به ترکیبات مختلف: بازالت قلیایی، بازالت با آلومینا بالا، تولئیت.
• با توجه به کانی های ثانویه مختلف: بازالت الیوین، بازالت پیروکسن، بازالت کوارتز.

ویژگی های سنگ بازالت

بازالت دارای ویژگی های منحصر به فرد با کیفیت بالا است که باعث می شود قدرت جادویی در صنایع مختلف به نمایش بگذارد. این سنگ ارزش اقتصادی و صنعتی بسیار بالایی دارد. ویژگی های سنگ بازالت عبارتند از:

• قابلیت خرد شدن پایین
• مقاومت فشاری بالا
• مقاومت در برابر خوردگی قوی
• مقاومت در برابر سایش خوب
• جذب آب کم
• هدایت ضعیف
• چسبندگی قوی آسفالت

کاربرد سنگ بازالت

بازالت به دلیل ویژگی های فوق کاربرد وسیعی دارد که توجه را به خود جلب کرده است در موارد زیر قابل استفاده است:

1. مصالح ساختمانی؛ بازالت نوعی سنگ ساختمانی مرغوب است که برای بتن، زیرسازی، راه آهن، بزرگراه و غیره استفاده می شود.
2. فرآیند ریخته گری فولاد؛ بازالت ماده اولیه خوبی برای تولید «سنگ ریخته گری» است که سخت تر و مقاوم تر از فولاد آلیاژی است.
3. الیاف بازالت؛ پس از پردازش، الیاف بازالت به عنوان ماده تقویت کننده رزین با عملکرد عالی استفاده می شود.
4. محصولات سنگی؛ بازالت به ورقه های نازک بریده می شود و به عنوان کاشی، پرداخت های معماری و سایر محصولات سنگی استفاده می شود.

آیا پوکه سنگ بازالت است؟

پوکه که در سنگ ماگمایی متعلق به سنگ بیرونی است، نوعی بازالت متخلخل است. به دلیل منافذ زیاد، وزن آن کاهش می یابد و حتی می تواند در آب شناور شود. اگرچه پوکه سبک وزن است، اما نسبتاً سخت است و سنگدانه خوبی برای بتن ساختمان های بلند است.